Er komt een gelote burgerraad, maar er is nog wel koudwatervrees

Nicole Esteje, Diana Wildschut en Harmen Zijp  vormen een deel van deinitiatiefnemers van de gelote burgerraad.
Nicole Esteje, Diana Wildschut en Harmen Zijp vormen een deel van deinitiatiefnemers van de gelote burgerraad. © Nieuwsplein33
Amersfoort - Na vele jaren van voorbereiding is dinsdag een belangrijke stap gezet in de richting van het instellen van een gelote burgerraad. Het doel is om de lokale democratie te versterken door burgers zelf aan het werk te zetten. De initiatiefnemers zijn vanaf 2015 al bezig. Het plan van aanpak werd met zeer grote meerderheid aangenomen, alleen de VVD stemde tegen.
De gelote burgerraad is een nieuwe manier om inwoners van Amersfoort te betrekken bij het besturen van de stad. Gelote burgers overleggen samen over verschillende vraagstukken die in de stad spelen, vormen daar een oordeel over en nemen een besluit.
(Artikel gaat verder onder het kader).

Hoe de gelote burgerraad werkt

De burgerraad bestaat uit drie groepen. Een proceduregroep bereidt de organisatie voor de gelote burgerraad voor en doet een voorstel voor het onderwerp waarmee deze burgerraad aan de slag gaat. Het gekozen onderwerp wordt aan de gemeenteraad voorgelegd.

Vervolgens gaat de gelote burgerraad zich buigen over de inhoud. Er worden 54 burgers geloot, met een minimumleeftijd van zestien jaar en verspreid vanuit de hele stad.

Nadat de burgerraad een onderwerp helemaal heeft uitgeplozen, komt daaruit een advies aan de gemeenteraad. Het advies is volgens de initiatiefnemers niet vrijblijvend. Het is de bedoeling dat de gemeenteraad het advies overneemt. Na elke burgerraad zal een evaluatiegroep beoordelen hoe het proces en d besluitvorming is verlopen.

De rol van de gemeenteraad

De clou zit natuurlijk in het feit dat verwacht wordt dat de gemeenteraad het advies van de burgerraad overneemt. Volgens een aantal partijen neemt deze gelote burgerraad daarmee de wettelijk taak van de gekozen volksvertegenwoordigers over. Strikt formeel gezien is dat niet zo. De gemeenteraad neemt namelijk nog steeds het definitieve besluit, maar dat voelt zo niet voor een aantal partijen.
Er werden dinsdag over dit onderwerp vijf amendementen (wijzigingsvoorstellen) ingediend. Dat is eigenlijk wel vreemd. Bij de voorbereiding van het plan van aanpak voor de gelote burgerraad zijn diverse raadsleden van verschillende partijen betrokken. Het lijkt dan ook een beetje op koudwatervrees.
De VVD is ronduit tegen het voorstel. De gelote burgerraad is volgens de liberalen een extra laag bij de besluitvorming die volgens de partij niet bijdraagt aan een kleinere overheid en snellere besluitvorming. Principieel is de partij tegen het overdragen van het mandaat van de gekozen volksvertegenwoordiger en wil vasthouden aan het eigen mandaat.

Eisen van de VVD

De partij diende daarom een amendement in waarbij de rol van de gemeenteraad wordt gehandhaafd onder de noemer 'de raad beslist zonder last'. Het advies van de burgerraad is volgens hen niet meer dan het startpunt van het debat in de gemeenteraad. De partij noemt het zelfs strijdig met de grondwet wanneer raadsleden zich vooraf binden aan het advies van de gelote burgerraad.
Opmerkelijk was het tweede amendement van de VVD die de eisen voor gemeenteraadsleden ook van toepassing wil verklaren voor gelote burgers. Denk bijvoorbeeld aan geheimhoudingsplicht bij bepaalde dossiers. Nog opmerkelijker was de eis dat Nederlands spreken een voorwaarde is voor deelname. Dat laatste leverde de partij forse kritiek op. Meerdere partijen riepen juist op tot diversiteit van de gelote burgerraad. De beide VVD-amendementen werden met grote meerderheid verworpen.
CDA en ChristenUnie worstelen ook met de rol van de gemeenteraad, maar gaan minder ver dan de VVD. Zij lieten vastleggen dat een advies eventueel terzijde kan worden gelegd op basis van zwaarwegende argumenten. Dat was een toevoeging die wel op een meerderheid kon rekenen.

Herstel van vertrouwen in de politiek

GroenLinks wil een groot aantal onderwerpen uitsluiten, variërend van het vaststellen gemeentelijke belastingen en bezwaarprocedures tot aan het vaststellen van bestemmingsplannen. Volgens Bram van Leeuwenkamp, fractievoorzitter van GroenLinks, is dit vooral belangrijk om de te bespreken onderwerpen in te perken en kan dat later nog aangepast worden. Toch voelt dit volgens de initiatiefnemers wel weer als koudwatervrees, maar zij waren uiteindelijk vooral blij met de totale uitkomst.
Amersfoort2014 en Amersfoort voor Vrijheid zitten juist weer wat vrijer in de discussie. Zij benadrukken het belang van herstel van vertrouwen in de politiek waarbij het instellen van een gelote burgerraad juist kan helpen. Zij stellen voor om in de proceduregroep dan ook géén politieke vertegenwoordigers op te nemen, wat volgens het plan van aanpak wél de bedoeling is. Wat hen betreft komt er alleen ambtelijke ondersteuning. Dit leverde meer discussie op.
Wethouder Ben van Koningsveld wees het resoluut van de hand. Hij voorziet een onmogelijke taak, juist voor die ambtenaren. Door politieke vertegenwoordigers van zowel de gemeenteraad als het college wordt volgens hem vooral recht gedaan aan de onderlinge samenwerking met de burgers en de politiek. Het plan werd dus met grote meerderheid aangenomen. Na tien jaar voorbereiding gaat Amersfoort de komende drie jaar experimenteren met de gelote burgerraad.
Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.