Amersfoort is financieel de minst gezonde gemeente en dat gaat pijn doen

De Amersfoortse binnenstad.
De Amersfoortse binnenstad. © RTV Utrecht
Amersfoort - Amersfoort, onlangs nog verkozen tot beste stad van Europa, zit in de lift. De vraag is hoelang nog: het is financieel de minst gezonde gemeente van Nederland. Dat blijkt volgens RTV Utrecht uit de jaarlijkse analyse van accountantskantoor BDO. In het onderzoek krijgt elke gemeente ook een cijfer.

Bezuinigen met de kaasschaaf

"De bibliotheek gaat niet dicht, de zwembaden blijven ook open. Wel kan het zijn dat we kijken naar openingstijden", licht wethouder Willem-Jan Stegeman vast een tipje van de sluier.
Met de zogenoemde 'kaasschaafmethode' wil de stad 24 miljoen euro besparen. Het idee is om op elk beleidsterrein vier procent te bezuinigen vanaf 2026. Inwoners mogen meepraten over plannen. Volgende week is de eerste sessie.

Hoe gaat het verder in de provincie Utrecht?

Hoe dan ook zullen bezuinigingen pijn doen. Een troost voor Amersfoort: de gemeente staat niet alleen. Het tekort in Houten loopt bijvoorbeeld op tot 26,4 miljoen euro. Nieuwegein komt uit op 15,9 miljoen.
Utrecht komt beter uit de stresstest van BDO dan Amersfoort. De gemeente boekt een vergelijkbaar tekort (bijna 86 miljoen), maar is een stuk groter dan Amersfoort en heeft veel meer inwoners.
Er zijn ook gemeenten die er goed voor staan zoals Leusden.

Wat is er aan de hand?

Nederlands gemeenten verwachten in het zogenoemde 'ravijnjaar' 2026 een gezamenlijk begrotingstekort van 1,1 miljard euro. Agelopen jaar hielden ze nog 3,7 miljard euro over. In 2026 krijgen de gemeenten samen ongeveer 3 miljard euro minder van het Rijk. Het jaar daarna verwachten gemeenten ook een miljard euro tekort. Ze behouden intussen evenveel taken en opgaven, zoals jeugdzorg, ouderenzorg en energievraagstukken. Personeelstekorten maken de uitvoering extra moeilijk.

BDO benadrukt dat het Rijk de relatief hoge bijdragen aan gemeenten op termijn onhoudbaar vindt voor de eigen financiën. Door uitvoeringsproblemen deden gemeenten afgelopen jaren bovendien niet alle geplande uitgaven, waardoor hun reserves toenamen.

Te negatief

Terug naar Amersfoort, de lijstaanvoerder van de financieel ongezonde gemeenten. Wethouder Stegeman vindt de rekenaars van BDO te negatief.
Amersfoort heeft momenteel 204 miljoen euro op de bank, stipt hij aan. "Dat spaargeld geven we de komende vier jaar uit." Bovendien is er nog ruimte bij het ophogen van de belastingen.
De onzekerheden blijven groot, onder meer door de val van het kabinet, zegt onderzoeksleider Bouman van BDO. Een lange formatie kan zelfs betekenen dat gemeenten ook bij het opstellen van de begroting 2025-2028 nog geen duidelijkheid hebben over het financieel perspectief vanaf 2026.
Bouman is verbaasd dat gemeenten niet al massaal aan bezuinigen zijn. "Het is de vraag hoe lang ze dat nog kunnen uitstellen." Hij waarschuwt dat keuzes pijnlijk kunnen zijn. In sommige gemeenten zal misschien toch wel gekeken moeten worden naar de bibliotheek of het zwembad.
Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.