‘Doen Wat Je Goed Doet’ aflevering 33: keramist Jan de Graaf

© Jan de Graaf
Amersfoort - Vanwege het tienjarig jubileum van Frame de galerie in de Stad van Cahen, start dit weekend de expositie 10!. Frame is ontstaan uit de Kunstkijkroute en heeft daarom werk van tien deelnemers van de KunstKijkroute uitgestald voor deze gelegenheid. Een daarvan is Jan de Graaf, daarom gaat Doen Wat Je Goed Doet over hem en zijn werk.
Jan de Graaf werd geboren in Bunschoten 68 jaar geleden, in een gezin van zeven kinderen. Hoewel zijn vader naast zijn werk als loodgieter heel handig was, zat de creativiteit vooral bij zijn moeder. “Mijn moeder ging werken als vrijwilliger bij het sociaal werk en ging met bejaarde personen knutselen. Zelf maakte ze wandkleden met knopen en allerlei materialen. Dat was voor die tijd heel bijzonder. Ze was bezig met abstracte werken en veel kleuren, dat begon zo’n veertig jaar geleden. Ze maakte ze voor scholen en bij mijn huwelijk kreeg ik ook iets moois met een rijzende zon."

Lego

De creativiteit van Jan ontwikkelde hij met name thuis. Hij knutselde er en speelde graag met Lego. “Ik maakte daar altijd de raarste bouwsels mee. Ik interesseerde me ook voor kunst en keek er graag naar. Op de basisschool maakten we met afgebrande lucifers maquettes, maar ik kookte ook graag iets lekkers in de keuken.”
Het dorpje Miridian door Jan de Graaf.
Het dorpje Miridian door Jan de Graaf. © Jan de Graaf
Via de opleiding brood en banketbakker, op de LTS in Amersfoort begon hij in het bakkersvak. “Maar ik wilde niet in het bakkersvak blijven omdat het niet creatief genoeg was. Het werd wat saai en eentonig productiewerk. Daarom volgde ik daarna de opleiding restaurantkok en was leerlingkok in De Witte Bergen gewerkt." Om het vak beter onder knie te krijgen vervolgde hij zijn opleiding in Hotel de Witte en restaurant De Echoput.

Klei

Na een handvol baantjes in de restaurants en instellingen stapte Jan over naar de welzijn. Hij volgde een opleiding sociaal pedagogisch werk. Daar kwam hij te werken met klei. Daar kon hij zijn creativiteit wél in kwijt. “Tijdens de opleiding werkte ik met dak- en thuislozen en kreeg ook beeldende vorming en drama. Dat vak werd gegeven een kunstenaar die ook van abstract werk hield. Dat inspireerde me, ik had er veel plezier in en haalde goede cijfers. De docente zei ook dat ik er verder in moest gaan.”
Paestum door Jan de Graaf.
Paestum door Jan de Graaf. © Jan de Graaf
18 jaar geleden ging hij lessen in keramiek volgen bij José Hutjes. “Klei in mijn handen, dat vond ik heel bijzonder. Daarna ben ik bij haar blijven helpen en werken. Ik werk nog steeds bij haar, een vaste ochtend in de week. Met een ander stel cursisten bekijken en proberen we nieuwe ontwikkelingen."
De zomervakantie die José nam, weerhield Jan niet om door te kleien: “Ik wilde het ook in de vakantie doen en ben als vrijwilliger bij keramist Jan Bisschop op de Bloemendalsestraat gaan werken. Ze had een groot atelier en kon daar vrij werk maken. Er was ook een winkeltje waar keramiek verkocht werd. Zo kon ik mijn werk verkopen en kreeg ik korting op mijn cursusgeld. Ook hielp ik met glazuur maken.”
Thuis kreeg De Graaf ook ruimte om aan de gang te gaan. Een kamer thuis kwam vrij toen een van zijn dochters op zichzelf ging wonen, daar werd meteen een atelier van gemaakt. Het werk werd eerst bij Jan Bisschop afgebakken, inmiddels heeft hij thuis ook een grote oven.

Abstract

Zijn werk bestaat voornamelijk uit organische en abstracte werken. “Ik ga veel naar het buitenland en bekijk veel steden en musea. Mijn werk is heel divers, vrij vaak abstract sculpturaal werk. Het is een uitdaging om altijd wat anders te doen. Ik wissel graag soorten werk af. Nieuw is dat ik de laatste tijd ook wat beeldend werk heb gemaakt. Onder andere een bortstbeeld van de bekende zwerver Rini Postma, die inmiddels is overleden.”
Borstbeeld van Rini Postma
Borstbeeld van Rini Postma © Jan de Graaf
Op de tentoonstelling in FRAME staat vooral werk geïnspireerd op zijn reizen door Italië en Spanje. “In Malaga heb je heel mooie witte huisjes. En in Genua zijn ook mooie huisjes. Bij Napels ben ik op bezoek geweest bij Paestum. Daar zijn Griekse tempels gevonden. Met foto's daarvan en van de ruïnes ben ik dat uit gaan beelden. Ik heb vijf werkstukken gemaakt, die hangen allemaal aan de muur. Normaal maak ik veel driedimensionaal werk op sokkels.”
Jan maakt af en toe werk in opdracht, dat is dan voor hem een uitdaging: “Soms denk ik, wat vinden ze er van? Past dat wel? Ik heb voor iemand de Onze Lieve Vrouwe toren gemaakt omdat ie van Amersfoort naar Leusden ging verhuizen. Het is niet mijn ding, maar ik heb het toch geprobeerd. Afmetingen uitgerekend en een toren van een meter gemaakt. Dan moet je wel precies zijn met de verhoudingen. Als je eenmaal aan de gang gaat, dan moet het wel af.”
Het is een uitlaatklep, mijn gevoel de vrijheid geven.
Jan de Graaf, keramist
Thuis is Jan zijn huis net een expositie met overal beelden. “Soms werk ik met een ander materiaal als speksteen. Dat is voor mij een uitdaging, om er mee om te leren gaan. Het is een uitlaatklep, mijn gevoel de vrijheid geven. Mensen mogen er van vinden wat ze willen. Ik vind het heel fijn werken en uitdagend.”
“Soms zeggen ze dat klopt niet, dat is niet mooi. Je brengt mensen toch aan het denken. Maar er zit geen echte boodschap in. Alleen dat als je kunst maakt, je je niet teveel door anderen moet laten leiden. Je gevoel en vrijheid moet je er in gooien en niet te veel moet denken aan wat anderen ervan vinden.”

De werken van Jan en de negen anderen zijn te zien op vrijdag, zaterdag en zondag van 13.00 tot 17.00 uur. De expositie Tien! duurt tot en met 25 februari.

Meer informatie via www.frame-de-galerie.nl

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.