'Als je ondermijning serieus neemt, dan zul je ook de bovenwereld moeten aanpakken'

© Pixabay
Amersfoort - Vadim Blaustein wist in Amersfoort in korte tijd op te klimmen tot hoofd van een trust-imperium met vestigingen en belangen in vrijwel alle belastingparadijzen. Maar in feite was het bedrijf van de Rus een kaartenhuis, gebaseerd op list en bedrog. In een serie artikelen ging Nieuwsplein33 dieper in op deze zaak. Vandaag deel 6, het laatste deel: 'Een vernietigend vonnis van de rechtbank'.
In het deel dat donderdag verscheen werd duidelijk dat Erik Visscher als een soort huisnotaris opereerde voor Blaustein. Oprichtingsakten, volmachten, bestuurswijzigingen, aandelenoverdrachten, testamenten, hypotheek- en leveringsakten – Visscher regelde het allemaal. Visscher's rol bij de oprichting van stichting Ninel en twaalf andere rechtspersonen kwam hem in januari 2020 op een nieuwe klacht te staan. Die was afkomstig van het Bureau Financieel Toezicht (BFT). De toezichthouder van het notariaat was kort na de aanhouding van Blaustein een onderzoek gestart naar zowel notaris Visscher als een kandidaat-notaris.
(Artikel gaat verder onder de foto).
© Siem Eikelenboom
Onderzoek wees uit dat Visscher en zijn kandidaat voor Blaustein akten opstelden die niet voor hemzelf maar voor zijn klanten waren. Wie dat waren, hadden Visscher noch zijn kandidaat onderzocht. Bij een aandelenoverdracht had de kandidaat nagelaten te onderzoeken of de koopsom en de waarde van de aandelen wel klopten. Het BFT verweet beiden dat ze hun poortwachtersfunctie en onderzoeksplicht hadden verzaakt.

Twee weken ontzetting

Beiden werd twee weken ontzetting uit het ambt en een boete opgelegd. In het vonnis werd rekening gehouden met de eerste tuchtzaak. ‘Als de zaken gezamenlijk waren behandeld, dan zou de maximumduur ook zes maanden ontzegging zijn geweest, ervan uitgaande dat het hof niet tot een ontzetting uit het ambt zou hebben besloten.’ Met dat laatste doelde de rechter erop dat ontzetting uit het ambt zeldzaam is en alleen wordt opgelegd aan notarissen die het heel bont hebben gemaakt.
(Artikel gaat verder onder de foto).
Notaris Erik Visscher
Notaris Erik Visscher © Notariaat De Tijd
Het omvangrijke strafdossier tegen Blaustein bevat nog een derde tuchtklacht tegen Visscher. Die werd in april 2018 ingediend door Irina, Blausteins ex-vrouw. Ze stelt daarin dat zij Visscher in juli 2016 had gemeld dat Blaustein haar handtekening vervalste en haar identiteit misbruikte. Tijdens dat gesprek adviseerde Visscher haar ‘op een zeer dringende toon’ om daar met niemand over te spreken. Hij zou met Blaustein overleggen en een oplossing zoeken. ‘Hier heb ik nooit een reactie op gekregen.’ Irina verweet de notaris ook dat hij klakkeloos tientallen formulieren had verwerkt waarop haar handtekening stond, terwijl hij nooit had geverifieerd of dat wel correct was.
Omdat ze destijds platzak was en geen advocaat kon betalen, zette ze de klacht niet door.

Steeds hetzelfde patroon

Visscher heeft tot op heden twee tuchtrechtelijke veroordelingen aan zijn broek, die hem een schorsing van in totaal zeseneenhalve maand opleverden. Maar hoe bont heeft Visscher het eigenlijk gemaakt?
Uit het strafdossier in de zaak tegen Vadim Blaustein blijkt dat zijn rol veel groter was dan de twee tuchtzaken doen vermoeden. Van 2009 tot 1 december 2016 regelde Visscher voor vrijwel alle bedrijven en stichtingen die Blaustein oprichtte – zo’n driehonderd – alle benodigde officiële akten.
Bovendien was Visscher betrokken bij meer vastgoedtransacties, zoals de aankoop van panden in Scheveningen, ontdekte de FIOD. In die transacties zien de rechercheurs constructies die ook zijn gebruikt bij de villa aan de Utrechtseweg. Steeds kocht een stichting het pand. Steeds was die stichting recent bij notaris Visscher opgericht.

Verdachte financiering

En telkens is de financiering verdacht. Zo werd pas maanden na aankoop van de twee Amersfoortse panden hypotheekrecht gevestigd. In beide gevallen was de hypotheeknemer een Curaçaose stichting die door een trustkantoor werd beheerd. Nadat de FIOD bij dat kantoor huiszoeking doet, komen documenten boven water waaruit blijkt dat Vadim Blaustein de eigenaar van beide stichtingen is.
Notaris Visscher was wederom betrokken bij de oprichting van alle betrokken stichtingen. Ook maakte hij de hypotheekaktes op. Het geld stroomde opnieuw via zijn kwaliteitsrekening. ‘Bij mij is het vermoeden ontstaan dat notaris Visscher en/of De Tijd Notariaat bv zich bij de Amersfoortse panden schuldig heeft gemaakt aan het witwassen,’ concludeert een FIOD-rechercheur.
(Artikel gaat verder onder de foto).
© Pixabay
Hoogleraar Marcel Pheijffer: ‘Hier is sprake van een ongebruikelijke herkomst van gelden, een ongebruikelijke financier en een ongebruikelijke financieringsovereenkomst. Wederom diverse red flags die wijzen op de mogelijkheid van witwassen.’

Niet melden is een misdrijf

Op 19 juli 2016 stelde de FIOD een proces-verbaal op over de mogelijke betrokkenheid van notaris Visscher bij de witwaspraktijken van Vadim Blaustein. Daarin staat ook dat FIU Nederland van Visscher nooit melding heeft ontvangen van ongebruikelijke transacties – wat je op basis van alle bekende witwastypologieën wel zou verwachten.
Ongebruikelijke transacties niet melden geldt als een misdrijf. De notaris is een poortwachter die moet voorkomen dat crimineel geld de bovenwereld binnensluipt. Bij elke transactie moet de notaris onderzoeken wie zijn cliënt is, wat het doel ervan is en wat de herkomst van het geld is. Die functie van poortwachter heeft Visscher niet bepaald met verve vervuld. Als het aan de FIOD lag, zou Visscher voor de rechter moeten verschijnen.
(Artikel gaat verder onder de foto).
Archieffoto.
Archieffoto. © Tobias Bos
Maar die beslissing is aan het Openbaar Ministerie. Dat deelt mee dat er tegen Visscher geen strafzaak komt: ‘Gezien zijn tuchtrechtelijke veroordelingen is besloten dat het niet doelmatig is om het verdere (en lastige) onderzoek naar Visscher te doen.’

Belangrijk signaal

Marcel Pheijffer ziet wel degelijk voldoende grondslag voor strafrechtelijke vervolging: ‘In een casus als deze is vervolging naar mijn mening belangrijk. Notarissen zijn bij wet aangewezen als poortwachter en dienen witwassen niet te faciliteren, maar juist te bestrijden. Het is dan ook belangrijk dat niet alleen notarissen maar ook bijvoorbeeld accountants, advocaten en belastingadviseurs, die als ‘facilitator’ optreden, worden vervolgd. Zo’n vervolging werkt normbevestigend en is noodzakelijk om voorbeelden binnen de beroepsgroep te stellen.’
De hoogleraar ziet het ook als een belangrijk signaal dat het niet melden van transacties die mogelijk verband houden met witwassen, door de overheid niet wordt getolereerd.
Pheijffer krijgt bijval van zijn Nyenrode-collega Bob Hoogenboom, hoogleraar forensic business studies. Hoogenboom vindt de beslissing van het Openbaar Ministerie om de notaris niet voor de rechter te brengen, typerend voor de huidige nadruk op de bestrijding van drugscriminaliteit:
‘Er wordt veel gesproken over ondermijning, maar dan in de zin van drugsbaronnen die hun winsten investeren in de bovenwereld. Er is veel te weinig aandacht voor fraude in die bovenwereld zelf, zoals bedrijven die milieuregels aan hun laars lappen, of zorgfraude. Juist in die witteboordencriminaliteit zie je dat dienstverleners zoals notarissen een belangrijke rol spelen. De casus van notaris Visscher onderstreept dat. Als je ondermijning serieus neemt, dan zul je ook de bovenwereld moeten aanpakken.’
Nieuwsplein vroeg notaris Visscher de afgelopen week om een reactie. Op 20 december liet zijn advocaat Geertjan van Oosten weten dat het de notaris als geheimhouder niet is toegestaan informatie met derden te delen. Zijn advocaat meldt verder dat tegen de notaris of zijn kantoor ‘geen straf-, civiel- of tuchtrechtelijke procedures’ lopen.
Vorig jaar kreeg de notaris van het Openbaar Ministerie de bevestiging dat hij noch zijn kantoor strafrechtelijk zullen worden vervolgd.
Tot slot meldt Visschers advocaat dat de notaris alle banden met Blaustein heeft verbroken en lering heeft getrokken uit beide tuchtzaken.
Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.