Amersfoortse notaris aan de Stadsring speelde cruciale rol in Blaustein's imperium

Notaris Erik Visscher
Notaris Erik Visscher © Notariaat De Tijd
Amersfoort - Terwijl Vadim Blaustein probeerde door list en bedrog rijkdom te vergaren werd hij een tijdlang ondersteund door een huisnotaris. Oprichtingsakten, volmachten, testamenten, hypotheek- en leveringsakten. Het werd allemaal geregeld door notaris Erik Visscher van De Tijd Notariaat aan de Stadsring.
Door Siem Eikelenboom
In september 2013 liep de 25-jarige Rus Alexey Volkov het statige kantoor van De Tijd Notariaat op Stadsring 149 binnen. Hij kwam door voor notaris Erik Visscher die een aandelenoverdracht via een officiële akte moest vastleggen.
De notaris was hem aangeraden door zijn adviseur: Vadim Blaustein, eigenaar van trustkantoor Blaustein, gevestigd enkele honderden meters verder op diezelfde Stadsring.
Volkov wilde namelijk de aandelen van zijn Nederlandse familiebedrijf verkopen. Dat was hem aangeraden door zijn adviseur: Vadim Blaustein, eigenaar van trustkantoor Blaustein. Die zou voor die aandelen een koper zoeken. Omdat een aandelenoverdracht via een officiële akte moet worden vastgelegd, verwees Blaustein de jonge Rus naar zijn huisnotaris: Erik Visscher.
(Artikel gaat verder onder de foto).
Het pand waarin De Tijd Notariaat gevestigd is.
Het pand waarin De Tijd Notariaat gevestigd is. © Siem Eikelenboom
Een maand later stelde de notaris op basis van deze conceptovereenkomst een leveringsakte op die volgens Volkov was ‘bewerkt en vervalst’. Zo was de verkoopprijs veranderd in een lening en gingen de aandelen naar een partij die hij niet kende. Van deze wijzigingen had de notaris hem nooit verwittigd – en hij had er nooit voor getekend.
Volkov diende september 2016 een tuchtklacht in tegen notaris Visscher. Die had volgens hem meegeholpen aan oplichting door Vadim Blaustein. Op de zitting voerde Visscher aan dat hij dacht dat Volkov in september een volmacht had getekend waarin stond dat Blaustein namens hem mocht handelen. Maar op vragen van de tuchtrechter moest Visscher toegeven dat hij die volmacht niet kon overleggen.
De tuchtrechter vond het ‘bijzonder laakbaar’ dat Visscher in een akte wijzigingen had doorgevoerd zonder zich ervan te vergewissen dat dit overeenkomstig Volkovs wensen was. Uit het feit dat Volkov werd ontvangen door een medewerker van Blaustein en dat hij de notaris nooit had gezien, bleek volgens de tuchtrechter dat Visscher ‘in het geheel geen regie’ voerde over werkzaamheden waarvoor hij verantwoordelijk was.
Al was de notaris niet eerder met de tuchtrechter in aanraking gekomen, de kamer voor het notariaat vond de zaak zo ernstig dat hij voor een maand uit zijn ambt werd gezet. In hoger beroep werd deze straf zelfs verzwaard tot een half jaar.

FIOD stuit telkens op de notaris

Toen Volkov naar de tuchtrechter stapte, was de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) al ruim een jaar bezig met een onderzoek naar trustkantoor Blaustein en diens eigenaar (zie de eerdere afleveringen in deze serie).
Daarbij stuitten de fiscale speurders om de haverklap op notaris Erik Visscher. Zelfs zo vaak, dat in overleg met de officier van justitie op 16 juli 2016 werd besloten om de notaris en zijn kantoor – De Tijd Notariaat – aan de lijst verdachten toe te voegen. De verdenking: Visscher hielp Blaustein geld wit te wassen en meldde ongebruikelijke transacties niet bij de FIU Nederland, hoewel de wet dat voorschrijft.
(Artikel gaat verder onder de foto).
© Siem Eikelenboom
In een proces-verbaal over de notaris uit 2016 somde de FIOD de akten op die Visscher voor Blaustein opstelde. Dat waren er 29. Het proces-verbaal beschrijft ook vier vastgoedtransacties waarbij de notaris een cruciale rol speelde. Uit Blausteins strafdossier blijkt dat de FIOD een afzonderlijk strafrechtelijk onderzoek tegen de notaris en zijn kantoor kansrijk achtte. Maar die beslissing is aan het Openbaar Ministerie.

Huisnotaris

Erik Dirk Visscher (52) werkt dan al zestien jaar als notaris. Tot 31 december 2010 maakte hij deel uit van een maatschap van drie notarissen. Een van die maten is de Almeerse notaris Maarten Prinsze. Prinsze zou begin 2021 uit zijn ambt worden gezet vanwege de diensten die hij aan een criminele organisatie had verleend.
Vanaf 1 januari 2011 ging Erik Visscher zelfstandig door onder de naam De Tijd Notariaat. Het kantoor is gevestigd aan de Stadsring in Amersfoort, op een steenworp afstand van trustkantoor Blaustein CS.
In de Keistad speelt de in Elburg geboren Visscher zijn rol als notabele. Hij is bestuurder bij een hockeyclub en bij de stichting Haringparty, secretaris bij Amersfoort Jazz en bij het Ondernemersfonds Amersfoort Binnenstad. Hij was ook enkele jaren lid van de kerkenraad van de Christelijk Gereformeerde Kerk in Amersfoort.
Blaustein was al klant bij de Amersfoortse notaris Van Kessel. Toen deze in 2004/5 met pensioen ging, werd zijn praktijk overgenomen door Visscher die op dit kantoor al werkzaam was als kandidaat-notaris. Omdat Blaustein in die jaren nog geen trustvergunning had, ging het slechts om enkele akten.
Vanaf 2009 kan Visscher worden bestempeld als Blaustein's huisnotaris. Oprichtingsakten, volmachten, bestuurswijzigingen, aandelenoverdrachten, testamenten, hypotheek- en leveringsakten – Visscher regelde het allemaal.

Vervalste handtekeningen

Hoe dat eraan toeging, lichtte een getuige in 2016 bij de FIOD toe. De getuige, een Rus die als jongen met zijn ouders naar Nederland was gekomen, begon in 2009 als parttimer op Blausteins kantoor. Hij moest bij de Kamer van Koophandel bedrijven inschrijven en bestuurswisselingen doorgeven.
Daarvoor moest hij vaak naar De Tijd Notariaat. ‘Ik heb daar nooit uitleg gekregen over de door mij te tekenen stukken. Die werden ook niet voorgelezen. Ik kreeg alleen de opdracht om onderaan de pagina te paraferen en de laatste pagina te tekenen. Ik ging daar nooit alleen heen. Altijd was Vadim of iemand anders van kantoor bij mij.’ Tegen de FIOD zegt de Rus dat hij dit werk vanaf 2009 tot en met mei 2017 deed.
Sinds juli 2010 werkte een jeugdvriendin uit Sint-Petersburg op Blaustein's kantoor aan de Stadsring. Een reeks getuigen noemt haar als the go-between tussen Blaustein en Visscher. In haar verhoren bij de FIOD bleek ze echter last te hebben van een slecht geheugen: veel kon ze zich niet herinneren.
Uit het omvangrijke strafdossier dat de FIOD over Vadim Blaustein samenstelde, blijkt dat op Blausteins kantoor veel handtekeningen werden vervalst, zodat met behulp van notaris Visscher tientallen bedrijven en stichtingen op naam werden gezet van mensen die van niets wisten.
Daarbij speelde Vadim's jeugdvriendin een belangrijke rol. ‘Ze hield dan een blaadje tegen het raam en trok de handtekening over. Het ging om de handtekening van een man die in Israël zat en dus niet kon tekenen,’ verklaarde een getuige, die dat vervalsen zelf had zien gebeuren, bij de FIOD.

Een mistig geheel van transacties

Notaris Visscher was zijn goede klant Blaustein ook behulpzaam bij de omstreden aankoop van een villa aan de Utrechtseweg. Omstreden, omdat de FIOD vermoedt dat Visscher hier een witwasconstructie faciliteerde. Wat was er aan de hand?
Vadim Blaustein had zijn oog laten vallen op een ruime, in het groen gelegen villa aan de Utrechtseweg 341 in Amersfoort. Achter de witgekalkte woning lag een tennisbaan. Als het groen niet te hoog stond, keek je vanuit de woonkamer uit op de inrit van de psychiatrische instelling Zon & Schild.
De aankoop en financiering van deze villa verliep op dubieuze wijze. Op 25 augustus 2009 kocht de stichting Ninel de villa voor 1,45 miljoen euro. Saillant detail: die stichting was daags ervoor opgericht ten overstaan van notaris Visscher.
Stichting Ninel? Die naam zegt de verkoper en diens makelaar niets. Tegen de FIOD verklaren ze dat zij de villa hebben verkocht aan een ‘Russisch of Pools stel met een bedrijf op de Stadsring’.

Opmerkelijke zaken

Wanneer de FIOD de financiering van de aankoop onderzoekt, treft de dienst opmerkelijke zaken aan. Ruim de helft van de koopprijs – acht ton – zou meteen via de derdenrekening van de notaris worden betaald, de rest zou in termijnen worden gestort
Die acht ton kwam van een rekening van Credit Suisse in Monaco die op naam stond van ene Nina, een in 1924 geboren dame uit Sint-Petersburg. Het is de oma van Vadim Blaustein. Zijn oma, zo verklaart Blaustein later bij de Belastingdienst, is rijk geworden met de verkoop van onroerend goed. De opbrengst is ‘beschikbaar gekomen voor mijn ondernemingen’.
Van dit verhaal klopt niets, verklaart Blausteins ex-vrouw Irina later tegenover de FIOD. ‘Op eigen naam heeft Blaustein niets. Hij heeft al zijn bezittingen op naam van zijn oma laten zetten. Vervolgens liet hij haar een testament tekenen dat na haar overlijden alles naar hem gaat.’
De FIOD gaat op zoek en vindt niet alleen dit testament maar ook een akte waarin oma haar kleinzoon Vadim aanstelt als algemeen gevolmachtigde. Beide documenten zijn op 8 oktober 2010 getekend bij notaris Visscher in aanwezigheid van zowel Vadim als zijn oma, die speciaal hiervoor uit Düsseldorf is overgekomen.
Het geld voor Vadims villa kwam dus van een Monegaskische bankrekening van zijn oma. Maar hoe kwam zij eraan? De FIOD volgt het geldspoor en reconstrueert dat als volgt.

'Mistig geheel'

Klanten van Blaustein betaalden hem op een bankrekening van Reichmann Limited op de Bahama’s. De eigenaar daarvan is Blaustein, via een trust. Geld van Reichmann Limited ging naar oma’s rekening in Monaco. Acht ton daarvan werd gebruikt om een deel van de villa aan de Utrechtseweg te betalen. Conclusie van de FIOD: Vadim Blaustein gebruikte zijn eigen geld om via een omweg een villa te kopen waarvan hij als eigenaar niet was te traceren.
Kort na de koop betrok Blaustein de villa. Hij had daar een inwonende huishoudster en een butler. Maar officieel zou hij nooit op dit adres staan ingeschreven. Ook zou de woning nooit als bezit aan de fiscus zijn opgegeven.
Bij de koop van de villa speelde notaris Visscher een cruciale rol. Bij hem werd de stichting Ninel opgericht, hij passeerde de koopakte van het huis en op zijn tussenrekening verscheen de acht ton van oma Nina, voor wie hij eerder al een testament had opgesteld, constateerde de FIOD.
Visscher wist bovendien dat zijn client Vadim Blaustein kon beschikken over het geld van zijn oma: die volmacht werd in zijn bijzijn getekend.
Op verzoek van Nieuwsplein33 bekeek Marcel Pheijffer, hoogleraar forensische accountancy aan de Nyenrode Business University, deze transactie. Zijn oordeel: ‘Dit is een mistig geheel van transacties waarin diverse red flags zitten die wijzen op de mogelijkheid van witwassen.’

Instrumenta delicti

Na Blausteins arrestatie op 1 december 2016 stapte Erik Visscher met een klacht naar de rechter. Bij zijn cliënt waren stukken in beslag genomen die volgens hem onder zijn geheimhoudingsplicht vielen. Hij doelde op het testament van Vadims oma en haar volmacht. De officier van justitie had die aan het procesdossier toegevoegd. Visscher stelde dat zijn verschoningsrecht daarmee was geschonden en dat de inbeslagname onrechtmatig was.
De rechter-commissaris en vervolgens de rechtbank Amsterdam wezen zijn klacht af. De rechtbank oordeelde dat het instrumenta delicti betrof: documenten waarmee strafbare feiten tot stand kunnen zijn gekomen. De officier van justitie mocht ze aan het procesdossier toevoegen.
Waarom probeerde Visscher de toevoeging van deze cruciale documenten aan het dossier te verhinderen? Handelde hij in opdracht van zijn cliënt? Visschers advocaat laat Nieuwsplein33 weten dat hij, vanwege zijn geheimhoudingsplicht, hierop geen antwoord kan geven.

Verantwoording:

Voor dit verhaal is gebruik gemaakt van het ruim 14.000 pagina’s tellende strafdossier Klinker en van honderden andere documenten afkomstig van zowel bronnen als openbare registers. Ook is geput uit gesprekken met mensen die met of voor Vadim Blaustein hebben gewerkt.

Voor publicatie is dit verhaal gestuurd naar Blaustein's advocaat Gerard Spong voor commentaar. Blaustein noch Spong heeft gereageerd.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.