Het eindspel in het Blaustein dossier: een vernietigend vonnis van de rechtbank

© Pixabay
Amersfoort - Vadim Blaustein wist in Amersfoort in korte tijd op te klimmen tot hoofd van een trust-imperium met vestigingen en belangen in vrijwel alle belastingparadijzen. Maar in feite was het bedrijf van de Rus een kaartenhuis, gebaseerd op list en bedrog. In een serie artikelen gaat Nieuwsplein33 dieper in op deze zaak. Vandaag deel 4: 'Een vernietigend vonnis van de rechtbank'.
Door Siem Eikelenboom
In het strafdossier dat in de zaak-Blaustein is opgebouwd, figureren allerlei Russische bankiers. In 2010 en 2011 verschenen berichten in de media over frauduleuze leningen binnen de Bank of Moscow, indertijd in omvang de vijfde bank van het land. ‘In feite waren het twee banken,’ zei een toezichthouder later. ‘Beneden was het een normale en succesvolle bank, maar op boven troffen we in achterkamertjes een leningenfabriek aan.’ Honderden miljoenen werden uitgeleend aan bedrijven die alleen op papier bestonden. Uiteindelijk liet de balans van de bank een gat van negen miljard dollar zien.
De burgemeester van Moskou, Yuri Luzhkov, gebruikte de Bank of Moscow jarenlang om allerlei grote vastgoedprojecten in en rond de stad te financieren. Zo betaalde de bank vijfmaal de marktwaarde voor een perceel van een bedrijf dat zwaar in de schulden zat. De eigenaar van dat bedrijf: Luzhkovs echtgenote. De verdenking is dat de Bank of Moscow met deze grondtransactie het bedrijf van de burgemeestersvrouw heeft willen redden.
Vicepresident van de Bank of Moscow was Blausteins latere klant: Elena Volkova. Ze was verantwoordelijk voor alle zaken met de autoriteiten. In 2005 kende Luzhkov haar de eretitel ‘Honorable Economist of Moscow’ toe. In februari 2011 vertrok Volkova onverwacht; een reden voor haar vertrek werd niet gegeven.

Russische gevangenis

Twee maanden later vluchtte haar voormalige baas, Andrey Borodin, naar Londen. Hij wilde het strafrechtelijk onderzoek naar de Bank of Moscow niet afwachten. Andere oud-bestuurders ontvluchtten het land eveneens, of belandden later in een Russische gevangenis.
Volkova had bijna anderhalf jaar eerder al een onderkomen in Nederland gevonden. In november 2009 sloot ze een koopovereenkomst voor buitenplaats De Nijenberg in Aerdenhout. Begin 2010 werd de koop afgerond. Een hypotheek was niet nodig; het aankoopbedrag, ruim 5,3 miljoen euro, werd in een keer betaald. In augustus 2010, bijna een half jaar voordat ze plotsklaps de Bank of Moscow verliet, betrok Volkova met haar man en dochter officieel de buitenplaats.
(Artikel gaat verder onder de foto).
Bank of Moscow
Bank of Moscow © Pixabay
Igor Kravchenko, haar echtgenoot, is eveneens bankier. In de zomer van 2004 werd hij benoemd tot president van de Russian National Commercial Bank (RNCB), een dochter van de Bank of Moscow. Terwijl het geld bij de Bank of Moscow met tientallen miljoenen tegelijk verdween, richtte Volkova in de zomer van 2009 op de Britse Maagdeneilanden en in Panama twee offshore-vennootschappen op. Uit documenten blijkt dat de Panamese vennootschap een portfolio heeft van ten minste vijf miljoen dollar plus 900 duizend euro. Eind 2009 wordt Volkova bovendien eigenaar van een offshore-vennootschap in Nieuw-Zeeland.

Collega’s op Interpols most wanted-lijst

Kort na hun komst naar Nederland leent het echtpaar 4,5 miljoen euro aan hun zakenvriend Jossiv Kim. Een half jaar later, in augustus 2010, treedt het stel in dienst bij Kimnet Holding, het cosmetica-importbedrijf van Kim. Zij blijven er tot eind 2012 werken. Met de aanschaf van hun villa en hun lening aan Kim is het echtpaar al bijna tien miljoen kwijt. Hoe kwamen ze aan dat geld? Als vice-president van de Bank of Moscow verdiende Volkova ongeveer 500 duizend euro per jaar. Een mooi bedrag, maar dat verklaart hun vermogen niet.
Het geld komt uit hun Panamese vennootschap. Kim zou de lening gebruiken om in obligaties te investeren, maar dat doet hij niet. Vervolgens weigert hij de lening terug te betalen. Kort nadat Volkova de Bank of Moscow verliet, constateert de Centrale Bank van Rusland dat het management van de bank in de periode 2008-2011 een reeks overtredingen pleegde. In september stelt de Centrale Bank dat ook via RNCB, de bank van Kravchenko, meer dan tien miljard roebel van de Bank of Moscow is weggesluisd. In november 2011 worden twee van zijn medebestuurders op Interpol's most wanted-lijst gezet.
(Artikel gaat verder onder de foto).
Russische roebels
Russische roebels © Pixabay
Voor zover bekend loopt tegen het echtpaar Volkova-Kravchenko geen onderzoek of strafzaak. Vragen over de herkomst van hun vermogen wilde het stel niet beantwoorden. Eind 2012 wordt het echtpaar duidelijk dat de ruim 4,5 miljoen euro die ze aan hun zakenvriend Kim hebben geleend, foetsie is. Ze schakelen Blaustein in, maar als ook hij zijn beloftes niet nakomt en geld achterover drukt, doen Volkova en Kravchenko in september 2015 aangifte van oplichting en verduistering. Het stel start ook civiele zaken tegen Kim en Blaustein. Die winnen ze.
In november 2019 verkoopt het echtpaar hun buitenplaats aan hun dochter. Bij de notaris legitimeert het stel zich met een Nederlands paspoort. Uit Blausteins strafdossier blijkt dat zij volgens gegevens van de IND een verblijfstitel hebben. Net als Olga Rodionova kwam Elena Volkova in dienst bij Completor, en weer betrof het een nepbaan. Volgens Volkova had Blaustein haar om ‘fiscale redenen’ op de loonlijst gezet, en niet om aan een verblijfsvergunning te komen.

Rode vlaggen en een spion

Voorts doet Blaustein zaken met Sergey Mayzus, een financieel dienstverlener. Hij heeft heel wat op zijn kerfstok, van een ‘high tech-witwasmachine’ waardoor honderdduizenden gebruikers hun geld verloren, tot boetes en sancties in Cyprus en Azerbaijan. De Amerikaanse toezichthouders hadden al in 2010 rode vlaggen gezet bij de bitcoin-transacties van MoneyPolo, eveneens eigendom van Mayzus.
Uit Blausteins strafdossier blijkt dat zijn Hongkongse vestiging Mayzus in de periode 2009-2011 forse rekeningen stuurde voor verrichte ‘tax & legal services’. Blaustein richtte onder meer een Nederlandse liefdadigheidstichting voor hem op, met een adres in het Russische Goerjevsk.
De vicevoorzitter van deze stichting is de 80-jarige Arne Treholt. Deze Noor werd in 1984 ontmaskerd als Russische spion en kreeg twintig jaar cel. Na zijn vrijlating verhuisde hij naar Rusland, waar hij met een voormalige KGB-spion een bedrijf begon.
(Artikel gaat verder onder de foto).
© Pixabay
Hoeveel klanten Blaustein precies had, en wie dat allemaal waren, is onduidelijk. De FIOD deed daar geen diepgravend onderzoek naar.
Uit een analyse van Nieuwsplein33 blijkt dat minimaal vijfhonderd bedrijven en stichtingen gelieerd zijn aan Blausteins wereldwijde brievenbussen-imperium. Die zijn te koppelen aan circa tweehonderd mensen, overwegend Russen, die (mede-)bestuurder zijn geweest van een door Blaustein opgerichte bv of stichting. De IND heeft in totaal 52 kennismigranten gevonden die aan een Blaustein-bedrijf zijn te koppelen. Acht van hen hebben inmiddels de Nederlandse nationaliteit. Het vermoeden bestaat dat veel meer ‘kennismigranten’ zich dankzij Blaustein in Nederland hebben kunnen vestigen.

Eindspel

Zes dagen na zijn aanhouding komt Blaustein vrij uit voorlopige hechtenis. Terwijl de echtscheidingsprocedure met Irina nog loopt, trouwt Vadim Blaustein op 21 oktober 2017 – hij is dan 40 – in Italië met het 20-jarige Braziliaanse fotomodel Jessica Samea Araujo die foto’s van de bruiloft op Instagram plaatst. Daar is ook te zien dat ze vaak in Dubai is. ‘En waar zij is, is Vadim ook,’ weet een bron.
Op 7 maart 2023 begint in Amsterdam de strafzaak tegen Vadim Blaustein. Hij is niet komen opdagen. Op de zitting zwaait zijn raadsman Gerard Spong met een medisch attest: zijn cliënt zou ongeneeslijk ziek zijn. Toch gaat de zaak gewoon door.
Op 26 mei doet de rechtbank uitspraak. Het vonnis is vernietigend. De drie rechters achten alle aanklachten, belastingfraude, oplichting van de IND, valsheid in geschrifte en witwassen, bewezen. Blaustein krijgt een gevangenisstraf van drie jaar; een jaar meer zelfs dan de officier van justitie had geëist. En ondanks het medische attest en ondanks het feit dat Vadim nooit eerder is veroordeeld.
Verdachte heeft ten koste van anderen en zelfs zijn naasten uitsluitend zichzelf willen verrijken
Rechtbank Amsterdam
De rechtbank oordeelde dat Blaustein ‘welbewust zijn frauduleuze gedragingen jaar na jaar had voortgezet’. Hij heeft niet alleen de staat grote schade toegebracht, maar ook de IND opgelicht door die met ‘gefingeerde arbeidsconstructies en verhullende bedrijfsconstructies’ te bewegen tot de afgifte van verblijfsvergunningen.
Blaustein handelde volgens de rechter ‘puur uit zelfverrijking’. Zijn handelen maakte een ernstige inbreuk op de integriteit van het financiële stelsel. Daar speelt mee dat de trustdirecteur ‘op geen enkele wijze’ verantwoording heeft willen afleggen voor zijn handelen: ‘Verdachte heeft ten koste van anderen en zelfs zijn naasten uitsluitend zichzelf willen verrijken, wat hij op grote schaal en op gewiekste en brutale wijze zeer lange tijd heeft gedaan.’
Of hij ooit drie jaar gaat zitten is de vraag. In ieder geval is hij tegen het Amsterdamse vonnis in hoger beroep gegaan. Een datum hiervoor is nog niet bekend.
Deel vijf van deze serie: 'Amerfoortse notaris speelde cruciale rol in Blaustein's imperium' verschijnt donderdag.

Verantwoording:

Voor dit verhaal is gebruik gemaakt van het ruim 14.000 pagina’s tellende strafdossier Klinker en van honderden andere documenten afkomstig van zowel bronnen als openbare registers. Ook is geput uit gesprekken met mensen die met of voor Vadim Blaustein hebben gewerkt.

Voor publicatie is dit verhaal gestuurd naar Blaustein's advocaat Gerard Spong voor commentaar. Blaustein noch Spong heeft gereageerd.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.