Trustkantoor smokkelde Russische bankiers en een Playboy-model binnen via ‘halte Amersfoort’

© Pixabay
Amersfoort - Het is 1 december 2016 en FIOD-ambtenaren vallen tien panden in Amersfoort binnen, waaronder Blaustein's villa aan de Utrechtseweg en zijn kantoor aan de Stadsring. In totaal nemen de ambtenaren 240 verhuisdozen aan stukken en dertig terabyte aan digitale administratie mee. Blaustein wordt in zijn villa aangehouden.
Door Siem Eikelenboom
Diezelfde dag doet de Duitse politie huiszoeking in het pand van de familie in Düsseldorf, en vinden ook in Monaco en bij een trustkantoor op Curaçao doorzoekingen plaats. Zes dagen later valt de Franse politie een pand in Nice binnen. De rechercheurs zoeken niet alleen naar documenten maar ook naar bankrekeningen en contant geld. In een kluis in Monaco vinden ze honderd duizend euro aan contanten. In Vadim's villa in Amersfoort ligt ruim 27 duizend euro.
Volgens bronnen heeft de Fiod lang niet al Blausteins vermogen gevonden. Een getuige zegt in januari 2017 bij zijn verhoor: ‘In Monaco is [..] een kluissleutel niet gevonden. In die kluis lagen bankpassen en contanten. Mij is verteld dat de FIOD tijdens de huiszoekingen maar een tiende van alles heeft gevonden. Ik vertel liever niet wie mij dit verteld heeft.’
Begin december legt het Openbaar Ministerie beslag op Blaustein's villa aan de Utrechtseweg. De woning was gekocht voor ruim 1,4 miljoen euro. Ook wordt beslag gelegd op zijn Bentley die een waarde van 100.000 euro zou vertegenwoordigen.
(Artikel gaat verder onder de foto).
De villa aan de Utrechtseweg.
De villa aan de Utrechtseweg. © Siem Eikelenboom
De inval is de uitkomst van een fiscaal onderzoek dat al in het najaar van 2011 is begonnen. Twee ambtenaren van de Belastingdienst Utrecht besluiten de geldstromen van een aantal vennootschappen van Blaustein te onderzoeken. Ze vermoeden dat hij inkomsten uit zijn trust-activiteiten wegsluist naar buitenlandse rekeningen en in Nederland dus te weinig belasting betaalt.
Het valt de ambtenaren op dat Blaustein schriftelijke vragen laat en onvolledig beantwoordt en dat opgevraagde documenten mondjesmaat worden geleverd.

'Geen emotie'

Om druk te zetten, stuurt de Belastingdienst met enige regelmaat twee ambtenaren naar het kantoor aan de Stadsring. Een oud-werknemer: ‘Een normaal mens zou straal zenuwachtig worden als de Belastingdienst langskomt, maar op Vadim's gezicht was geen emotie te bespeuren. Hij nam de ambtenaren mee naar een kamertje waar hij zoveel mogelijk om de hete brei heen draaide of probeerde de twee om de tuin te leiden.’
Op 20 oktober 2015 besluit het Openbaar Ministerie dat de Belastingdienst voldoende informatie heeft verzameld om een strafrechtelijk onderzoek in te stellen. Voor dat doel wordt de Fiscale Opsporings- en Inlichtingendienst (Fiod) ingeschakeld. Blaustein wordt gevolgd, zijn telefoons afgeluisterd. Zo horen rechercheurs in het najaar van 2016 dat Blaustein wordt gebeld door Sergey Sukhich, een ondernemer die in Rusland een bedrijf voor de export van kolen en graan bezit.
‘Ik heb conflicten gekregen met bepaalde personen,’ zegt Sukhich tegen Blaustein. ‘Het is mogelijk dat strafzaken tegen mij aangespannen worden. De situatie is dus onrustig. Daarom heb ik besloten om een tijdje hier te verblijven om mijn onderneming op afstand te controleren.’
Ja, via dit bedrijf kunt u zoveel verblijfsvergunningen regelen als u maar wilt
Vadim Blaustein
‘Hier’ is Nederland, waar Sukhich op een toeristenvisum verblijft. Hij wil van Blaustein weten of er ‘een of andere legale grond’ is om langer in Amsterdam te kunnen blijven. Volgens Vadim is een holding oprichten de beste aanpak: ‘Als u in het Nederlandse handelsregister kijkt, ziet u dat praktisch alle bekende Russische bedrijven Nederland kiezen als vestigingsplaats voor hun holdings: van Gazprom tot Rosneft, van Vimpelcom tot Yandex.’

Nepbanen

De graan- en kolenhandelaar is blij met die informatie. Hij heeft nog één vraag: kan hij met een Nederlands bedrijf ook anderen hier laten werken? ‘Ja, via dit bedrijf kunt u zoveel verblijfsvergunningen regelen als u maar wilt,’ verzekert Blaustein hem.
Het gesprek bevestigt het vermoeden dat de Fiod dan al enige tijd heeft: Blaustein misbruikt de zogeheten kennismigrantenregeling die is bedoeld voor Nederlandse bedrijven die staan te springen om hoogopgeleide werknemers van buiten Europa, zoals ict’ers. Om die te mogen inhuren, moet een bedrijf eerst bij de immigratie- en naturalisatiedienst (IND) een ‘preferente status’ aanvragen. Heeft het die, dan kan een bedrijf vrij eenvoudig werknemers buiten Europa aantrekken.
Uit vertrouwelijke informatie blijkt dat Blaustein de regels aan zijn laars lapt. Voor vermogende Russen regelt hij nepbanen bij een van zijn eigen bedrijven waarvoor hij die preferente status heeft verkregen.
Het salaris dat ze met die nepbanen verdienen, betalen ze via een omweg zelf. Simpel gezegd werkt de constructie zo: een vermogende Rus betaalt Blaustein een bedrag van enkele tonnen op een van Blausteins vele bankrekeningen die meestal behoren aan een van zijn brievenbusmaatschappen in een belastingparadijs.
Voor dat geld regelt Vadim vervolgens in Nederland een nepbaan bij een echt bestaand of een nepbedrijf. Het salaris dat de pseudo arbeidsmigrant ontvangt heeft hij in feite zelf betaald. Voor het opzetten van deze constructie regelt Blaustein voor zichzelf een fikse fee.
(Artikel gaat verder onder de foto).
© Pexels

Ruslands hoogste kringen

Op deze wijze weten tientallen - en vermoedelijk honderden - mensen uit de voormalige Oostbloklanden Nederland binnen te komen. Een deel belandt in Amersfoort waar ze na verloop van tijd een winkel, of een onderneming beginnen en een gezin vestigen. Het gaat in de meeste gevallen om mensen die de onvrijheid in Rusland willen ontvluchten of die denken dat het hen in Nederland economisch beter zal vergaan. Maar tussen de mensen die Blaustein illegaal naar Nederland haalt, zitten ook types met connecties tot in de hoogste Russische kringen.
Een van hen is Olga Rodionova. Ze gaat in december 2012 als senior account manager bij Completor werken, een bedrijf van Blaustein in Amersfoort. Haar bruto maandsalaris is ruim vierduizend euro. Op basis van haar arbeidsovereenkomst krijgt ze in april 2013 een verblijfsvergunning.
Maar wanneer de FIOD haar in december 2016 verhoort, kan Rodionova bijna niets vertellen over haar collega’s of haar werkzaamheden bij het Amersfoortse Completor. Functioneringsgesprekken heeft ze nooit gehad. Toch houdt ze vol dat ze daar heeft gewerkt.
Uit in beslag genomen documenten, zoals bankafschriften, blijkt dat haar loon op een omslachtige wijze werd overgemaakt: het Panamese Woodgate Enterprises SA betaalde een Hongkongs bedrijf van Blaustein in totaal zo’n drie ton. Uit e-mails blijkt dat dit bedrag is opgebouwd uit vier jaarsalarissen voor Rodionova plus een jaarlijkse ‘beloning’ voor Blaustein van 15 duizend euro.
Achter Woodgate Enterprises schuilt Sergey Sergeevich Rodionov. Hij is de partner van Olga. Vandaar dat de FIOD vermoedt dat Rodionova misbruik maakt van de kennismigrantenregeling. Maar omdat het onderzoek zich richt op Vadim Blaustein en zijn trustkantoor, verhoren de rechercheurs haar alleen als getuige. Ook doen ze geen onderzoek naar het echtpaar Rodionov. Dat is een gemiste kans: de Rodionovs bewegen zich in Ruslands hoogste kringen.

Econoom annex erotisch fotomodel

Sergey is bankier en uitgever. Hij omschrijft zichzelf als ‘een van de armste oligarchen’. In 1991 – hij werkt dan bij de Centrale Bank van Rusland – stapt hij op verzoek van oligarch Michail Chodorkovski over naar de topholding van diens imperium. In 1992 verkast hij alweer: nu naar de bank Imperial. In 1996 richt hij, naast zijn werkzaamheden als bankdirecteur, een tijdschriftenuitgeverij op. Van 2000 tot 2010 is hij eigenaar van de Slavyanskiy bank, een dochter van Imperial.
In 1994 leerden Sergey en Olga elkaar kennen: ze is Playboy-model en aan de universiteit van Moskou afgestudeerd in economie en het bankwezen. Na voor de Centrale Bank en een private bank te hebben gewerkt, begint ze een kledingwinkel in Moskou. Ruim tien jaar later besluit ze naar Nederland te gaan.
(Artikel gaat verder onder de foto).
De universiteit van Moskou
De universiteit van Moskou © Pixabay
In Rusland is het stel berucht vanwege hun hobby: Sergey huurt beroemde fotografen om zijn vrouw naakt af te beelden. In 2008 verscheen The Book of Olga, een fotoboek dat The Guardian omschreef als ‘extraordinarily explicit and shockingly pornographic’. De foto’s zijn gemaakt door Bettina Rheims, bekend van haar werk voor Chanel en Lancôme en haar portretten van beroemde vrouwen.
Uit het artikel in The Guardian blijkt dat Sergey en Olga een luxe leven leiden: een groot appartement in Moskou, een huis vlakbij Zagreb, winkeltripjes naar Parijs en Milaan, en een vliegreis naar Dubai om meubels te kopen.
Wanneer de FIOD haar december 2016 verhoort, woont Olga al vier jaar in Nederland. Ze huurt een duur appartement aan de Amsterdamse Herengracht. Nadat de FIOD vraagt waarom ze naar Nederland is gekomen, antwoordt ze: ‘Ik wilde niet meer in Rusland wonen en probeerde hier in Nederland een baan te vinden. Mijn vriend werkte toen in Luxemburg. Ik wilde mijn leven veranderen. Ik heb verder geen problemen in Rusland.’

‘Voldoende geld’

Via een kennis in Nederland belandde ze bij Vadim Blaustein. Hij zou werk regelen, zodat ze voor een verblijfsvergunning in aanmerking kon komen. Voor het geld had ze die baan niet nodig, bekende ze tegen de FIOD: ‘Ik heb voldoende geld omdat ik eerder gewerkt heb en een stuk grond heb verkocht. Daarnaast ondersteunt mijn vriend mij financieel.’
Dat ze goed bij kas is, blijkt uit haar belastingaangifte over 2014. In Moskou heeft ze een appartement ter waarde van ruim 1 miljoen euro. Op een rekening van de HSBC in Luxemburg staat 235 duizend euro en bij de HSBC op Cyprus een tegoed van 447 duizend euro.
Om het geld hoefde Olga Rodionova in Nederland niet te werken. Toch doet ze dat, tenminste op papier. Kennelijk is die verblijfsvergunning erg belangrijk. En na vijf jaar kan ze bovendien in aanmerking komen voor een Nederlands paspoort, een document waarmee je over vrijwel de gehele wereld makkelijk kunt reizen.
Ook haar partner is klant bij Blaustein. In de zomer van 2013 richt Vadim een stichting voor Sergey op, in 2016 een particulier fonds op Curaçao. Een dergelijke rechtspersoon is bij uitstek geschikt om vermogen voor nieuwsgierige blikken af te schermen. Vragen naar het hoe en waarom van deze vennootschappen wenste het stel niet te beantwoorden.
Olga Rodionova opende in juli 2017 in de PC Hooftstraat de Vivienne Westwood Boutique, vernoemd naar de legendarische Britse modeontwerpster. In 2018 verliep haar verblijfsvergunning. De boetiek is nu gesloten en inmiddels woont Rodionova in Dubai.

Van de regen in de drup

In het strafdossier dat in de zaak-Blaustein is opgebouwd, figureren meer Russische bankiers.
In 2013 klopten Elena Volkova en Igor Kravchenko, een Russisch echtpaar dat in Nederland woont, bij Vadim Blaustein aan. Ze zochten een Russisch sprekende advocaat: ze waren opgelicht door een zakenvriend. Blaustein beloofde zijn hulp.
Het echtpaar belandde van de regen in de drup. Niet alleen bleken de juridische adviezen en diensten van Blaustein waardeloos, ook kwam hij zijn belofte niet na om voor hen een offshore-firma op te richten. In twee jaar tijd hebben ze Blaustein ruim 635 duizend euro betaald. Dat geld was weg. In november 2015 deden ze aangifte van fraude, oplichting, verduistering en valsheid in geschrifte. Ook begonnen ze een reeks civiele zaken tegen Blaustein.
In deze rechtszaken en in het FIOD-onderzoek komt niet aan de orde wie Volkova en Kravchenko zijn. Het antwoord op die nooit gestelde vraag ligt in Rusland, preciezer: in Moskou.
Deel vier van deze serie: 'Een vernietigend vonnis van de rechtbank' verschijnt op woensdag.

Verantwoording:

Voor dit verhaal is gebruik gemaakt van het ruim 14.000 pagina’s tellende strafdossier Klinker en van honderden andere documenten afkomstig van zowel bronnen als openbare registers. Ook is geput uit gesprekken met mensen die met of voor Vadim Blaustein hebben gewerkt.

Voor publicatie is dit verhaal gestuurd naar Blaustein's advocaat Gerard Spong voor commentaar. Blaustein noch Spong heeft gereageerd.

Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.