Wijkbus Soesterkwartier: Zijn vrijwilligers de oplossing voor toekomst van openbaar vervoer?

De wijkbus kan in Soesterkwartier rijden vanwege vele vrijwillige chauffeurs.
De wijkbus kan in Soesterkwartier rijden vanwege vele vrijwillige chauffeurs. © Vereniging Wijkbus Soesterkwartier
Amersfoort - Wat doe je als de vaste buslijn uit je wijk dreigt te verdwijnen? Je kan bij de pakken gaan neerzitten, maar in het Amersfoortse Soesterkwartier besloten ze hun eigen buslijn op te zetten, gerund door vrijwilligers. Is dat dan de oplossing om het ov ook in kleinere kernen op peil te houden?
De wekker van Karlijn Verwers stond vanochtend extra vroeg. Ze is normaal stedenbouwkundige, maar draait vandaag haar eerste dienst als buschauffeur op lijn 501. Een buurtbus. Vier uur lang vervoert ze maximaal acht passagiers door haar eigen wijk. "Ik hoop dat er wat mensen opstappen. En dat ik geen haltes oversla", grapt ze.

Verschraling ov

De afgelopen jaren werd het openbaar vervoer in het Soesterkwartier steeds minder: haltes verdwenen, de bus stopte minder vaak op de stops die overbleven. Buslijn 1, die nu nog door de wijk rijdt, is al jaren verlieslijdend omdat er amper gebruik van wordt gemaakt.
Toch was de buurt niet blij toen Syntus en de provincie Utrecht in 2019 aankondigden de buslijn te willen schrappen. Om een busverbinding in stand te houden werd vereniging 'De bus komt zo' geboren. Die ging vervolgens op zoek naar onbetaalde chauffeurs en vond die in overvloed: vijftig vrijwilligers meldden zich aan.
Dat zijn er uitzonderlijk veel, zegt Bas Witte van de provincie Utrecht. "We zien vaker dat er positieve energie ontstaat als de wijk het oppakt, maar zoveel vrijwilligers? Dat zien we zelden."
Zoveel vrijwilligers? Dat zien we zelden.
Bas Witte van de provincie Utrecht
Volgens hem is een buurtbus als deze op sommige plekken de enige manier om een busverbinding in stand te houden. "Als een grote bus steeds met een paar passagiers rondrijdt, is het onverantwoord daar gemeenschapsgeld aan te geven. Een oplossing met vrijwilligers kan er dan voor zorgen dat je toch ov in stand houdt."
Bovendien is het volgens projectmanager Rob Plooy van Syntus Utrecht niet zo dat de buurtbus in plaats komt van de reguliere buslijn. "Het is eerder een aanvulling", zegt hij. "Er blijft een bus door het Soesterkwartier rijden, maar die rijdt redelijk gestrekt door de wijk heen. In de wijk was behoefte aan meer haltes en daaruit ontstond dit initiatief."
Alleen maar goed, zou je dus denken. Maar daar is hoogleraar stedelijke bereikbaarheid Dick Ettema van de Universiteit Utrecht het niet helemaal mee eens. "Je ziet het steeds meer gebeuren, omdat het ov onder druk staat. Vooral buiten de grote steden lopen de reizigersaantallen terug en worden de diensten afgeslankt", legt hij uit.

Overheidstaak

Een van vrijwilligers afhankelijke buurtbus kan dan een oplossing zijn, maar Ettema heeft daar een dubbel gevoel bij. "Het is natuurlijk mooi dat mensen naar elkaar omkijken", begint hij. Aan de andere kant maakt het mensen zonder eigen vervoer volgens hem afhankelijk van de vrijwilligers. "Als die er geen zin meer in hebben, zit jij ineens zonder vervoer."
Daarnaast vindt de hoogleraar het ook een taak van de overheid te zorgen voor goed ov voor iedereen. "Het aanleggen van een waterleiding is per inwoner ook duurder in een dorp dan in de stad. Dan zeg je ook niet: we komen niet uit, we doen het niet. Op die manier kun je ook over het ov denken en dat sluit ook helemaal aan bij de actuele discussie over bestaanszekerheid."

Dat de buurtbus door vrijwilligers gerund wordt, betekent niet dat busbedrijven als Syntus geen rol meer spelen. Projectmanager Plooy legt uit: "We leveren en onderhouden het voertuig en zorgen voor brandstof. De vrijwilligers zorgen dat er iemand achter het stuur zit."

Overheidstaak of niet, in het Soesterkwartier zijn ze blij met hun nieuwe wijkbus. Zo ook Ed Koster, die er als roostermaker voor zorgt dat er iedere dag weer iemand achter het stuur zit. "Het is fantastisch dat op deze manier het station voor de hele wijk bereikbaar blijft", vertelt hij.
Zelf had hij niet verwacht dat er zóveel animo zou zijn in de wijk. "Ik wist dat het leefde, maar zoveel aanmeldingen had ik niet verwacht. Ook bij de opening kwamen er weer drie vrijwilligers bij."
Die blijdschap deelt kersvers chauffeur Verwers op haar eerste dag, al heeft ze ook zorgen. "Ik ben wel benieuwd of de bus genoeg gebruikt gaat worden. Want ik heb er heel veel zin in, maar wil die acht rondjes niet alleen rijden."
Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.