Zestig jaar dienstbaar en zoeken naar het waarom, priester Frans Zwarts jubileert

© Nieuwsplein33
Amersfoort - Amersfoorter Frans Zwarts (84) viert half september dat hij zestig jaar katholiek priester is. Er veranderde veel in die periode. Een constante factor bleef de vraag waarom Jezus zijn leven heeft gegeven. Heeft de priester het antwoord inmiddels gevonden?
Frans Zwarts werd geboren in Apeldoorn in 1939 en beleefde de oorlog voornamelijk via zijn ouders. "Die tijd heeft mij erg gevormd. Ik heb duidelijke herinneringen aan de bezetter en de luchtaanvallen. En aan de angst die je voelde bij je ouders tijdens razzia's. Er verdwenen mensen uit de straat die je nooit meer terug zag. Jaren later realiseerde je jezelf; dat zal wel een Joodse familie geweest zijn. Mijn ouders waren hele vrome mensen die in die tijd veel steun hadden aan het geloof. Mensen en ook de kerken waren in die tijd een oord van toeverlaat.”

Tot zijn pensioen in 2005 was Zwarts vanaf 1986 als deken van Amersfoort verantwoordelijk voor de vele parochies in de stad. Hij is medeoprichter van het Interreligieus Platform, het overleg tussen kerken, moskeeën en andere geloven. Ook zette hij zich in voor de komst van een monument ter nagedachtenis van Joodse Amersfoorters die omkwamen tijdens de Duitse bezetting in WOII.

(Het interview gaat verder onder de foto)
© Privéfoto
In zijn jeugd volgde Zwarts een uitgebreid traject van opleiding op de kostschool St. Louis in Amersfoort, het Klein Seminarie en Groot Seminarie van het bisdom Utrecht. Daarna studeerde hij filosofie en theologie waarna hij in 1963 gewijd werd als priester door kardinaal Alfrink, de bisschop van Utrecht. Hij keerde terug naar zijn geboortestad Apeldoorn waar hij in het Klein Seminarie godsdienstles ging geven en surveillant was. “Mijn hele leven heeft mij de vraag bezig gehouden: Jezus, waarom heb jij dat gedaan?. Waarom heeft hij zijn leven geleden zoals wij dat van hem kennen. En daarna ook zijn leven gegeven?”

Deken van Amersfoort

In de jaren die volgden ontwikkelde hij zich als oecumenisch pastoor voor nieuwbouwwijken in Apeldoorn. Die ervaring zorgde ervoor dat hij in 1986 werd gevraagd als deken van Amersfoort, een belangrijke functie in het maatschappelijk veld van de katholieke kerk. “Ik werd pastoor van de toenmalige Heilige Geestkerk aan de Mozartweg en kreeg de leiding over het dekenaat Amersfoort. Daarmee had ik mede de zorg voor alle collega's en parochies in de stad. Elke wijk had zijn eigen katholieke kerk met een eigen parochie.”
“Daarmee was je veel bezig met bestuurlijke zaken als personeelskwesties, gebouwen en de financiën. Dat was toen nog met een hoge bezetting. Als ik de club bij elkaar had van priesters en pastorale werkers die actief waren hier in de directe omgeving, dan had je al gauw te maken met een stuk of dertig mensen. Na een reorganisatie in de jaren negentig werden het zelfs 42 parochies waar ik de leiding over had.”
Ondertussen was hij als priester ook in direct contact met de katholieke gelovigen in de stad. “Ik leidde huwelijken, nam communie af en begeleidde uitvaarten. Maar ik was ook medeverantwoordelijk voor de invulling van vacatures bij de ziekenhuizen De Lichtenberg en Sint Elisabeth. Dominee Jan van der Eijk startte het Interreligieus Platform Amersfoort. Daar was ik samen met hem heel blij mee, want het was de uiting van een oecumenisch breed contact van joden, christenen en moslims. Zo ontstond overleg tussen de christelijke kerk en andere religieuze gemeenschappen in Amersfoort.”
(Het interview gaat verder onder de foto)
BurgemeesterBolsius (rechts) overhandigt een cadeau aan priester Frans Zwarts in de synagoge in de binnenstad.
BurgemeesterBolsius (rechts) overhandigt een cadeau aan priester Frans Zwarts in de synagoge in de binnenstad. © Privéfoto
Een van de laatste tastbare nieuwe ontwikkelingen van de katholieke kerk in Amersfoort was de bouw en invulling van het Oecumenische Geloofsgemeenschap 'Het Brandpunt' in Kattenbroek. Een tijd later, bij de start van de bouw van Vathorst lukt het de katholieke kerk niet meer om voet aan de grond te krijgen. “Door de ontkerkelijking was de oeucumenische samenwerking afgebrokkeld. Het was ieder voor zich”.

Veranderende stad

Terugkijkend hoe Amersfoort als stad veranderde merkte Zwarts dat ook kerken andere functies kregen. “Het maatschappelijk leven is sterk ontluikt in al die jaren. We hebben inloophuizen gekregen. Het straatpastoraat is vijftien jaar geleden begonnen, dat wordt deze week ook gevierd. Maar ook op cultureel gebied zijn er meer initiatieven zoals festivals en ook De Waterlijn is er nu. De sportwereld krijgt meer gezicht en wordt meer muzikaal met het Amersfoorts Jeugdorkest. De stimulans van die muzikanten, ook bij de Bachvereniging, komt vanuit christelijke hoek. Amersfoort heeft zich meer en meer op de kaart gezet. Zo ook bijvoorbeeld Kamp Amersfoort, dat nationaal monument is geworden.”
Ook tijdens dit interview wordt er geen antwoord op de vraag gevonden waarom Jezus heeft gedaan wat hij deed. “Daar noem ik heel bewust geen motieven bij want ik hou de vraag graag open. Er zijn talloze theologieën en dogmatieken over geschreven. Ikzelf ben daar nog steeds mijn overweging in aan het maken. We weten dat hij alles deed voor de mensheid, de goede deugden die hij ook aan de mensen wilde laten zien. Hij wilde de ‘outcasts’ helpen en de wil van God doen. Dat was zijn sterke wil.”
Het jubileum van Frans Zwarts wordt komend weekend gevierd met genodigden.
Heb je een tip of opmerking? Stuur ons je nieuws via nieuws@nieuwsplein33.nl.